تصویر ایران در افکار عمومی جهانیان
نوشته: پدرام پناهی
: جمعه ۲ آذر ۱۳۸۶
محمود احمدی نژاد ، رئیس جمهور ایران، نه فقط در ایران که درجهان به گفتن جمله های بحث انگیز و جنجالی، شهره است. نفی هولوکاست، پیشنهاد انتقال مردم اسرائیل به آلاسکا، انکار وجود هم جنس گرائی در ایران، پاک کردن کشور اسرائیل از نقشه جهان، معرفی جمهوری اسلامی به عنوان دموکراتیک ترین کشور جهان و جمله هائی از این دست گفته های احمدی نژاد را به تیتر اول رسانه های بین المللی بدل کرده است. با این همه اغلب جمله های جنجالی و بحث انگیز رئیس جمهور ایران بیش از آن که بیان واقعیت یا طرح یک سیاست باشند، مصرف تبلیغاتی داخلی دارند.
از دو سال پیش برانگیختن عواطف ناسیونالیستی به محور سخن رانی ها و مصاحبه های رئیس جمهور ایران بدل شده و جای «عدالت اجتماعی، فقر زدائی، بردن نفت به سفره های مردم و مبارزه با فساد » را گرفته است.
«تقسیم عادلانه درآمدهای نفتی، ریشه کن کردن فقر با بردن درآمدهای نفتی به سفره های مردم فقیر، مبارزه با فساد، مافیای نفتی و رانت خواری و دولت مردان مقتدر و متنفذی که درآمدهای های نفتی را چپاول می کنند»، محورهای اصلی تبلیغاتی مبارزات انتخاباتی احمدی نژاد، پیروزی او را بر رقبا تضمین کرده و 17 میلیون رای برای او به ارمغان آورند.
وعده های بزرگ جذاب تحقق نیافتند و به تدریج کم رنگ و از سخنرانی های رئیس جمهور حذف شدند. سرخوردگی رای دهندگان چندان است که جناح رئیس جمهور در انتخابات شورای شهر تهران بازنده و خطر تکرار این شکست در انتخابات آینده مجلس جدی شد.
رد درخواست شورای امنیت برای متوقف کردن غنی سازی اورانیوم اما فرصت مناسبی برای احمدی نژاد فراهم آورد تا شعارهائی چون دفاع از «حق مسلم ایران در داشتن تکنولوژی هسته ای» و «مقابله با قدرتمندان و زورگویان جهان» را، به جای وعده های قبلی، به محور برنامه های تبلیغاتی و سخن رای های خود بدل کند. احمدی نژاد می کوشد تا برای رای دهندگان نقش قهرمان ملی را بازی و آراء آنان را حفظ کرده و هراس مردم ایران را از تحریم اقتصادی و احتمال حمله نظامی با مرهم غرور ملی تسکین دهد.
سخنرانی اخیر احمدی نژاد در اردبیل نیز چون اغلب سخنرانی های او در سال گذشته بر محور برانگیختن عواطف ناسیونالیستی مردم ایران شکل گرفته است.
تبلیغات ناسونالیستی احمدی نژاد که با نزدیک تر شدن انتخابات مجلس داغ تر شده است، هر بار به مضمون های تازه تری نیاز دارد تا کارکردهای خود را حفظ کند. «شکست دادن قدرت های بزرگ و جبران تحقیرها و سلطه گری های گذشته» به تدریج تکراری و کهنه شده و در برابر ترس مردم ایران از انزوای جهانی، تشدید تحریم های اقتصادی و خطر جنگ، رنگ می بازند.
احمدی نژاد در اردبیل مضمون تازه ای را بر تبلیغات ناسیونالیستی خود افزود و به مردم ایران گفت: « در زمان رژيم سابق، ايران هيچ شخصيت و مردمان آن هيچ اهميتی برای ملتهای ديگر نداشتند، هر جای دنيا که میرفتيم و اعلام میکرديم که ايرانی هستيم، توجهی به ما نمیکردند، اما امروز به لطف خدا و اقتدار و عظمتی که ملت ايران به دست آوردهاند، اين موضوع برعکس شده است، به گونهای که هر کجا ايرانی و نام ايران برده میشود، از آن به شايستگی ياد میشود».
تصویر ایران در افکار عمومی مردم جهان در صد سال گذشته بارها تغییر کرده است. تا پیش از انقلاب مشروطه اغلب سفرنامه های جهانگردان اروپائی ایرانیان را ملتی عقب مانده و وحشی توصیف می کردند. به دوران پهلوی اول و دوم ایرانیان در افکار عمومی جهان ملتی با تمدن پیشرفته کهن، ملتی در راه پیشرفت به سوی مدرنیته و مدرنیزم توصیف می شدند که گرچه در حکومتی استبدادی زندگی می کنند اما به عنوان ملتی در حال مدرن شدن قابل احترام بودند. ایرانیان با روی خوش پذیرفته می شدند و به راحتی ویزای سفر به همه کشورهای جهان، حتا ، آمریکا و کانادا، را به دست می آوردند. رسانه ها و افکار عمومی ایران را نه با اسلام و چون یک کشور اسلامی که با ملیت، فرهنگ و تمدن درخشان گذشته آن تعریف می کردند. روابط دوستانه دولت ایران با هر دو بلوک شرق و غرب دوران جنگ سرد و «غربی کردن سریع مناسبات اجتماعی و فرهنگی» این تصویر را تقویت می کرد.
با گروگان گیری دیپلمات های آمریکائی در نخستین سال انقلاب اسلامی تصویر ایرانیان در افکار عمومی مردم آمریکا از دوست و متحد قابل احترام به دشمن بدل شد. جمهوری اسلامی با اسلامی کردن همه جانبه جامعه ایرانی در داخل کشور و با حمایت از تندروترین گروه های سیاسی و ایدئولوژیک اسلامی در جهان تصور دیگری از ایران به همه جهان ارائه داد و افکار عمومی جهان به یاد آورد که ایران کشوری اسلامی است.
از 11 سپتامبر تروریزم اسلامی در افکار عمومی اروپا و آمریکا به دشمنی خطرناک بدل شد. حمایت جمهوری اسلامی از حماس و حزب الله، که مهر تروریزم اسلامی را بر پیشانی دارند، سیاست ها، مواضع و رفتار سران جمهوری اسلامی در جوامع بین المللی و نیز اسلامی کردن جامعه ایرانی سبب شد تا افکار عمومی جهان ایران را با اسلام گرایان تندرو، تروریزم، جنگ خشونت، سرکوب زنان و اقلیت های مذهبی و... به یاد آورد.
گفته های احمدی نژاد در باره تصویر جهانیان از ایران اما در مواردی بی راه نیست. تصویر دولت ایران، و نه ملت ایران، در ذهنیت گروه های تندرو اسلامی و دولت هایی چون کوبا و ونزوئلا ، از تصویر دولتی متحد آمریکا و غرب به تصویر دوستی همراه بدل شده است. احمدی نژاد اما دولت را به جای ملت و بخش کوچکی از جهان را به جای همه جهان به مردم ایران می فروشد.
